keep down!

przytrzymywać ipf.

1. (= nie pozwolić się ruszyć) hold down, keep down; przytrzymywało go dwóch silnych mężczyzn he was held down by two strong men.

2. (= nie pozwolić odejść) detain, delay; chciał już iść do domu, ale go przytrzymano he wanted to go home but he was detained.

3. (= nie pozwolić upaść) hold back; możesz mi przytrzymać drabinę? could you hold the ladder for me, please?

4. (= potrzymać) hold ( for a while); przytrzymać kogoś za rękę hold sb's hand for a while; przytrzymać komuś miejsce keep sb's seat, keep a seat for sb.

5. (np. złodzieja) detain, apprehend.

przytrzymywać się ipf. hold on ( czegoś to sth).

* * *

(= kryjówka) cover, hiding-place, shelter; w ukryciu undercover, on the quiet, in secret; w ukryciu przed kimś without sb's knowledge; z ukrycia ( atakować) covertly; wyjść z ukrycia come out of the closet, break cover; być w ukryciu be in hiding, keep down l. low, keep out of sight; nie mieć nic do ukrycia have nothing to hide; strzelać z ukrycia snipe.

- utrzymywać się

* * *

1. (= trzymać) hold.

2. (= podpierać, podtrzymywać) bear, carry.

3. (= kierować, kontrolować) hold, keep in hand; utrzymać konia keep a horse in hand, control a horse; utrzymać kierownicę control the steering wheel, not let go off the steering wheel; utrzymać kogoś w ryzach keep a tight hold on sb; utrzymać coś w tajemnicy keep sth secret; utrzymywać kogoś w niepewności keep sb in uncertainty, keep sb guessing; utrzymywać kogoś w nieświadomości czegoś keep sb in ignorance of sth; nie potrafić utrzymać języka za zębami not be able to hold one's tongue.

4. (= zachowywać) keep, maintain; ( o cenach) (= nie pozwolić na zniżkę) keep up; utrzymać dyscyplinę/formę keep discipline/fit; utrzymywać kurs żegl. hold to a course; utrzymać porządek keep order; utrzymać posadę hold down a job; utrzymać poziom (o szkole, uczelni itp.) live up to the standard; utrzymać spokój keep calm; utrzymać wagę maintain one's weight; utrzymywać coś w dobrym stanie/w czystości keep sth in good condition/clean; utrzymywać kontakt z kimś be in touch with sb; utrzymywać l. prowadzić z kimś korespondencję carry on l. keep up a correspondence with sb; utrzymywać kogoś przy życiu keep sb alive.

5. (= zatrzymywać) keep; utrzymać kogoś na stanowisku keep sb in their job; utrzymać kogoś na miejscu keep sb, not let sb go.

6. (= zapewniać byt) provide for, support, maintain; utrzymywać rodzinę provide for one's family, support a family, bring home the bacon.

7. (= wynajmować, zatrudniać) keep; utrzymywać służbę keep servants.

8. (= bronić) hold, remain in possession of; utrzymać twierdzę hold a fortress.

9. lit. (= twierdzić) maintain, hold, claim; ona utrzymuje, że... she will have it that...

1. (= nie zmieniać pozycji) stay, remain; utrzymywać się na nogach be able to stand ( on one's own), keep one's feet; utrzymywać się na wodzie float, rest on water, stay afloat; ( jako właściwość fizyczna) be buoyant; utrzymywać się na fali przen. (manage to) stay on top.

2. (= nie tracić, pozostawać) remain, keep; utrzymać się na stanowisku ( w pracy) remain at one's post; utrzymać się w pracy hold down one's job; pozostać przy władzy l. u steru władzy remain in power; utrzymać się w lidze stay in the league; utrzymywać się przy życiu stay alive.

3. (= trwać) last, survive, persist, linger; ( o pogodzie) hold; utrzymywać się w dobrej formie stay fit.

4. (= żyć) make l. earn one's living, earn one's keep ( z czegoś off sth); subsist ( dzięki czemuś on sth); utrzymywać się z pracy rąk live by one's labor; z czego się utrzymujesz? what do you do for a living?; how do you make l. earn your living?

5. (= nie poddawać się) hold one's ground, hold the line.

* * *

* * *

1. (= notować) put down, write down, note down, get down, jot down; keep a record/tally ( coś of sth); ( punkty w grze) score; zapisywać coś na czyjś rachunek chalk sth up to sb, put sth down to sb's account; zapisać coś na swoim koncie (np. osiągnięcie) ring sth up, chalk sth up; zapisywać coś w pamięci engrave sth in the memory; zapisać na czyjąś niekorzyść score up against sb; zapisać złotymi zgłoskami mark with a white stone; zapisać w testamencie bequeath; zapisać w dzienniku journalize.

2. (= zapełniać pismem) commit to paper/writing, fill with writing.

3. (= wciągać, zgłaszać) put down, enroll ( do czegoś for sth, na coś for sth).

4. (= ofiarowywać w testamencie) ( dobra rzeczowe) devise; ( dobra osobiste) bequeath; endow.

5. (o lekarzu, zalecać) ( leki) prescribe.

6. (= utrwalać) save; (dane, dźwięk) record; zapisać na dysku save; zapisać nutami note.

1. (= wpisywać się) enter one's name; zapisać się do lekarza register with a doctor.

2. (= zgłaszać uczestnictwo) enroll, register, sign up ( do czegoś for sth, na coś for sth); join; zapisać się w czyjejś pamięci have one's name engraved in sb's memory, stand out in sb's memory; dobrze/źle zapisał się w mojej pamięci I keep him in my good/black books; zapisać się w historii go down in history; zapisać się złotymi zgłoskami distinguish oneself, make oneself famous, make one's name.

- wycinać karby w drzewie/metalu to make notches in wood/metal

- wycinał karby na kiju he was cutting a. making notches in a stick

■ brać a. ujmować coś w karby to clamp down on sth

- brać a. ujmować kogoś w karby to take sb (well) in hand

- wziąć się w karby (uporządkować swoje życie) to get one’s act together pot.; (opanować emocje) to get a grip on oneself, to pull oneself together

- składać a. kłaść a. zwalać coś na karb czegoś to put a. set sth down to sth

- niedopatrzenie złożyła na karb zmęczenia she put the oversight down to tiredness

- trzymać kogoś/coś w karbach to keep a tight rein on sb/sth

* * *

* * *

(= nacięcie) notch, nick; ( na brzegu liścia) crenation; kłaść l. złożyć coś na karb czegoś put sth down to (sb's) sth, attribute sth to (sb's) sth; składam to na karb jej niedoświadczenia I put it down to her inexperience, I attribute it to her inexperience; wziąć kogoś/coś w karby bring l. whip sb/sth into line, bring sb/sth under control; trzymać kogoś w karbach keep sb in line.

* * *

* * *

spuścić pf. spuszczę spuścisz

1. ( z góry) drop; (flagę, oczy, głos) lower; ( statek na wodę) launch; spuścić komuś (porządne) lanie give sb a (sound) thrashing; spuścić nos na kwintę pull a long face; spuścić oczko tk. drop a stitch; spuścić psa ze smyczy unleash a dog; spuścić z tonu come down a peg or two; nie spuszczać kogoś/czegoś z oczu keep an eye on sb/sth.

2. (wodę, powietrze) let out; spuszczać wodę ( w toalecie) flush the toilet.

3. pot. ( cenę) bring down.

4. pot. (= sprzedać) sell.

spuścić się pf.

1. ( z góry) come down; ( o słońcu) be coming down, be setting.

2. ( o mężczyźnie) wulg. shoot off one's load.

- zrobić dwa kroki to przodu/do tyłu to take two steps forward/back

- stawiać duże/małe kroki to take big/small steps

- zbliżać się wielkimi krokami [osoba] to walk fast (do kogoś/czegoś toward(s) sb/sth); przen. [dzień, termin] to approach rapidly

- stawiać pierwsze kroki [dziecko] to take one’s first steps; przen. [firma, nauka] to be in its infancy

- stawiać pierwsze kroki jako polityk przen. to take one’s first steps in the world of politics

- usłyszeć czyjeś kroki to hear sb’s footsteps

- iść krok za krokiem to go step by step a. one step at a time

- robić coś krok za krokiem a. krok po kroku to do sth step by step a. one step at a time

- krok po kroku zdobyłem jej zaufanie little by little, I won her trust

- iść za kimś krok w krok to dog sb a. sb’s footsteps, to follow sb (about a. around everywhere)

- iść przy kimś krok w krok to walk in step with sb

- kierować swoje kroki do czegoś a. ku czemuś książk. to direct one’s steps toward(s) sth

- na każdym kroku a. co krok widać było ślady wojny the traces of war were visible at every turn

- ani kroku (dalej)! don’t move!

- iść szybkim/wolnym krokiem to walk at a fast/slow pace

- przyspieszyć/zwolnić kroku to speed up/slow down

- mieć sprężysty/żołnierski krok to walk with a springy/soldierly step

- dotrzymywać komuś/czemuś kroku to keep up with sb/sth także przen.

- równaj krok! (rozkaz wojskowy) get in step!

- krok defiladowy the goose-step

- iść krokiem defiladowym to (do the) goose-step

- uczyć się kroków walca/tanga to learn the steps of the waltz/tango

- mylić krok w tańcu to be a. dance out of step

- podjąć stosowne/stanowcze kroki to take appropriate/decisive steps

- skłonić kogoś do desperackiego kroku to induce sb to make a desperate move

- zdecydować się na ryzykowny krok to decide to make a risky move

- ważny krok w walce z terroryzmem a major step forward in the fight against terrorism

- uczynić krok ku zgodzie to take a step toward(s) reconciliation

- ktoś musi uczynić pierwszy krok someone has to take the first step

- krok wstecz w procesie pokojowym a step backward(s) in the peace process

- milowy krok a giant step

- to odkrycie było milowym krokiem w rozwoju współczesnej nauki this discovery was a giant step in the development of modern science

- znałem jej każdy krok I was aware of her every move

- to dwa kroki stąd it’s just around the corner; it’s just a hop, skip, and jump from here pot.

- jesteśmy o krok a. dzieli nas krok od zwycięstwa victory is just around the corner

- stąd już tylko krok do rewolucji from there its one step to revolution

- nie odstępować kogoś na krok to follow sb everywhere

- sprawa nie posunęła się nawet na a. o krok things have gone (absolutely) nowhere, things have not moved ahead at all

- on nie ustąpi ani na krok he won’t budge an inch

- być ciasnym w kroku [spodnie, bielizna] to be tight in the crotch

- spodnie cisną a. uwierają mnie w kroku my trousers are tight in the crotch

- □ krok łyżwowy Sport ski skating

* * *

* * *

1. (= stąpnięcie) step; ( ciężki) plod, tramp; (= sposób chodzenia) gait, walk; krok defiladowy parade step; niepewny krok unsteady gait; równać krok fall into step; dotrzymywać komuś kroku t. przen. keep pace with sb; chodzić za kimś krok w krok follow sb around, dog sb's footsteps; posuwać się krok za krokiem go step by step; przyspieszać/zwalniać kroku speed up/slow down; skierować dokądś swoje kroki turn one's steps somewhere; wlec się żółwim krokiem lag on l. move at a snail's pace; od miłości do nienawiści tylko jeden krok there's a thin line between love and hate; ani kroku dalej! freeze!, hold it right there!; nie idę ani kroku dalej! I'm not going l. moving a step further!

2. (= odcinek drogi) step; być o krok od be one step away from; co krok at every step, every step of the way; dwa kroki stąd within a stone's throw of here; nie ruszyć się ani na krok not to move a step; spotykać coś na każdym kroku l. co krok encounter sth at every step l. every step of the way; wielki/milowy krok naprzód/wstecz a great/enormous step forward/back.

3. (= działanie) step; desperacki/fałszywy krok desperate/false step; krok po kroku step by step; podjąć konieczne/pilne kroki take necessary/urgent steps; podjąć odpowiednie kroki (prawn.) take due steps; zrobić pierwszy krok take the first steps.

4. pot. ( część ubrania) crotch.

* * *

1) (linę, czyjąś rękę) to let go of; (więźnia, zakładnika) to let go; (sok itp.) to ooze; (wodę, strumień) to let out; (BOT: listki, pączki) to send out; (płytę, kasetę, piosenkę) to play

2) (pot) ( maszynę) to run

1) (o zamku itp.) to give way; ( o plamie) to come off

2) (pot) (o bluzce itp.) to bleed

* * *

1. (= nie trzymać) let go ( coś of sth); puszczać wodze fantazji allow full play to fantasy; mróz puszcza the frost is letting up, it's beginning to thaw; lód puszcza the ice is breaking; puszczać w dzierżawę rent l. let out.

2. (= pozwalać na ruch) let (sb/sth go), let off, let out; puszczać gaz turn the gas on; puszczać komuś krew bleed sb; puszczać konia biegiem/galopem/kłusem course/gallop/trota horse; puścić konia luzem give a horse its head; puszczać latawiec fly a kite; puszczać wodę turn the water on; ( do wanny) run one's bath; nie puszczać kogoś na imprezę/do kina not let sb go to a party/the movie theater; puszczać w obieg circulate, put into circulation; (obligacje, banknoty) issue; ( papiery wartościowe) launch; ( fałszywe pieniądze) utter; puszczać w ruch pięści let one's fists fly, let loose a barrage of punches; puścić coś mimo uszu let sth pass; nie puszczać pary z ust keep one's mouth shut, not breathe a word, keep mum; puszczać coś komuś płazem let sb get away with sth, let sth ride; puszczać coś w niepamięć commit sth to oblivion, forgive and forget sth, bury sth, put sth behind o.s.; puścić coś z dymem put sth to the torch, make a bonfire of sth, burn sth down; puszczać oko do kogoś ogle at sb, wink at sb; puszczać kaczki ( zabawa) play ducks and drakes.

3. (= uruchomić) run (a machine, etc.); (piosenkę, płytę) play (a song, record); puścić coś w ruch set sth in motion, set sth going.

4. (= pozwalać odejść) let go; puszczać kogoś wolno set l. let sb free; puszczać kogoś na wolność release sb (from prison, etc.); puścić l. zwolnić kogoś za kaucją zwł. prawn. release sb on bail; puszczać kogoś przodem let sb go first; puścić kogoś z torbami eat sb out of house and home, take sb to the cleaner's; puścić kogoś kantem pot. sell sb down the river.

5. (= wydalać z siebie) (np. sok) give off, ooze; ( pędy) sprout, put forth, burgeon; (o praniu – kolory) bleed; drzewa puszczają sok trees are giving off l. oozing juice; puścić farbę pot. (= wygadać (się)) let the cat out of the bag, spill the beans; (= zdradzić (się)) let on; puścić farbę myśl. bleed; puszczać wiatry pot. break wind; puścić pawia pot. toss l. spill one's cookie, produce a liquid laugh, shout at the floor l. at the carpet l. one's shoes, air one's belly.

6. (= wytyczać przebieg) build ( sth somewhere); puścić linię tramwajową tunelem lay streetcar tracks in a tunnel.

7. (= ustępować pod naporem) give way; ( o nerwach) crack; drzwi puściły the door gave way; oczko mi puściło ( w pończosze) my stocking ran; ( w rajstopie) my tights ran.

8. (o brudzie, plamie) come off.

9. pot. ( trwonić) squander ( money); puszczać pieniądze na dziwki squander money on whoring.

1. start (moving, running, etc.), set off l. out; puszczać się biegiem break into run.

2. pot. sleep around, fuck around, put out, put o.s. about.

- chować coś na miejsce to put sth back a. away

- chować coś do kieszeni/szafy to put sth in one’s pocket/in the cupboard

- chować rewolwer do kabury to put a gun in its holster ⇒ schować

- chować coś w szafie/pod łóżkiem to keep sth in the cupboard/in a drawer/under the bed

- chować jedzenie na zapas to keep some spare food

- termometr chowamy w apteczce we keep the thermometer in the medicine cabinet

- w której szufladzie chowasz sztućce? which drawer do you keep a. put the cutlery in?

- mieszkanie jest maleńkie, nie ma gdzie chować rzeczy the flat’s tiny, there’s nowhere to put anything (away) ⇒ schować

- chować cukierki/zapałki przed dziećmi to hide sweets/matches from the children

- pieniądze były chowane w różnych miejscach the money was stowed (away) a. concealed in different places ⇒ schować

- chować coś w tajemnicy to keep sth (a) secret

- ciekawe, jakie tajemnice chowasz przede mną I wonder what secrets you’re keeping a. hiding from me

- chować głowę w/pod poduszkę to bury one’s head in/under the pillow

- chować twarz w dłoniach to bury one’s face in one’s hands ⇒ schować

- chować kogoś surowo to bring sb up strictly

- chować dzieci na porządnych ludzi to bring one’s children up to be decent people ⇒ wychować

- chować owce na wełnę to raise a. keep sheep for their wool

- chować urazę do kogoś to feel bitter towards sb, to harbour a grudge against sb książk.

- chować w pamięci wspomnienia z dzieciństwa to cherish one’s childhood memories

- słońce chowa się za lasem the sun is going down behind the forest

- chować się do cienia to try and find some shade ⇒ schować się

- chować się przed policją to hide a. be in hiding from the police

- dzieci chowały się, a inne ich szukały some children hid and the others looked for them

- gdzieś ty się chowała cały ten czas? przen. where have you been (hiding) all this time? ⇒ schować się

- chować się u ciotki to be brought up by an aunt

- chować się na wsi/w mieście/w Poznaniu to be brought up a. be raised in the country/in the city/in Poznań

- wtedy panny chowały się na powieściach sentymentalnych in those days young ladies were brought up on sentimental novels ⇒ wychować się

- dobrze się chować [dziecko, zwierzę] to thrive

- jak im się chłopaki chowają? how are their lads getting on?

- polecić/kazać się chować w rodzinnej wsi to ask/give instructions to be buried in one’s home village

■ chować głowę w piasek to bury one’s head in the sand

- chować coś pod sukno to sweep sth under the carpet a. rug

* * *

- ograniczać się

* * *

1. (= ujmować w granice, zakreślać granice) delimit, border; (swobodę, zakres) restrict, confine.

2. (= uszczuplać, redukować) limit, reduce; (o piciu, paleniu, wydatkach) cut down ( coś on sth) reduce; (o wydatkach, inflacji) reduce, keep a tight rein ( coś on sth); ograniczać do minimum keep l. reduce sth to the minimum, cut sth to the bone.

3. (= być granicą czegoś) restrict, border.

1. (zakres działań, możliwości) confine oneself ( do czegoś to sth); restrict oneself ( do czegoś to sth).

2. (= poprzestać na czymś) content oneself ( do czegoś with sth).

3. ( o czyichś obowiązkach) confine, be confined ( do czegoś to sth).

4. ( oszczędzać) economize, cut down on spending; kończą nam się pieniądze; musimy się ograniczać we're running out of money; we have to economize l. cut down on spending.

* * *

pl. ocz- Nom. -y Gen. -u Ins. - ami l. - yma

1. ( narząd wzroku) eye, optic (arch.); piwne/brązowe/niebieskie oczy hazel/brown/blue eyes; podbite oko black eye, shiner, mouse; bystre oko sharp l. keen eye; mieć bystre oko be sharp l. keen eyed l. eyesighted; zaczerwienione oko reddish eye; kocie oczy ( na drodze) cat's eyes; kocie oko min. cat's eye; tygrysie oko min. tiger's eye; dno oka anat. eyegrounds, fundus of the eye; oko cyklonu meteor. bull's eye, the eye of the storm; sokole oko eagle eye; maślane oczy filmy eyes; wprawne oko practiced eye; w mgnieniu oka in a blink of an eye, in a twinkling, in a flash l. crack; na pierwszy rzut oka at first glance; coś widać na pierwszy rzut oka sth can be seen at first glance; bez zmrużenia oka without batting an eye; na moich oczach before l. under my eyes, in front of my very eyes; słabnąć l. niknąć w oczach ( o człowieku) be fading away, be wasting away; ale masz oko! good eye!; cieszący oko easy on the eye; cieszyć oko please the eye; klapki na oczach blinders, tunnel vision; klapki na oczy ( konia) blinders; Br. blinkers; w moich oczach to jest nic niewarte it's not worth a penny in my eyes l. to my mind; z zamkniętymi oczami with one's eyes closed; pożerać kogoś oczami devour sb with one's eyes; patrzeć na coś krzywym okiem frown upon sth, look askance at sth; być komuś solą w oku be a thorn in sb's side l. flesh, be the stone in sb's shoe; (szkolić się) pod okiem instruktora (train) under the supervision of the instructor; ciemno, choć oko wykol the night is inky black; rzucać się w oczy stick out a mile, stick out like a sore thumb; spędza mi to sen z oczu I can't get it out of my mind; czytam w twoich oczach, że... I can see l. read it in your eyes that...; dobrze ci z oczu patrzy you have a kind look in your eyes; iść, gdzie oczy poniosą go and never look back, walk and don't look back; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see; mieć oczy wokół głowy have eyes at the back of one's head; zrobiło mi się ciemno przed oczami I was seeing spots before my eyes; mam to na oku I'm keeping a (sharp) eye on it; mieć coś na oku (np. o pracy) set sights on sth; mam babcię ciągle przed oczyma I can still see grandma before my eyes; miej oczy i uszy otwarte! keep your eyes and ears open!; powiedzieć l. wygarnąć komuś prawdę w oczy tell sb the truth to his/her face, speak the truth to sb's face; wspominać kogoś/coś z łezką w oku think softly l. affectionately l. nostalgically about sb/sth, think about sb/sth with affection; mydlić komuś oczy pull the wool over sb's eyes, throw dust in sb's eyes; nawet nie mrugnął okiem he didn't flicker an eyelid; nie mogłem od niej oderwać oczu I couldn't take my eyes off her; nie mogę spojrzeć jej w oczy I can't look her in the eye/face; mieć oko na coś keep one's eyes open l. peeled l. skinned for sth; nie spuszczaj z oka dzieci keep your eye on the children, keep a close eye l. watch on the children; podbić komuś oko give sb a black eye l. a shiner; własnym oczom nie wierzę! I can't believe my eyes!; nie zmrużyłem oka I didn't sleep a wink; otworzyć szeroko oczy open one's eyes wide; widzieć kątem oka see sth out of the corner of one's eye; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie keep a close eye on sb/sth; rzut oka na coś glimpse at sth; kiedy ty wreszcie przejrzysz na oczy? when will you finally take the blinds off?; przewracać oczami turn up l. roll one's eyes; robić do kogoś perskie oko give sb the eye, give sb a glad eye, make eyes at sb; kłamać w żywe oczy lie through one's teeth, lie in one's throat; na piękne oczy on trust; w cztery oczy in private; rozmawiać z kimś w cztery oczy talk heart to heart to sb, talk eye to eye; rzuć na to okiem have l. take a look l. glance at it, please; cast an eye over it, please; gołym okiem with the naked eye; stanąć z kimś oko w oko stand face to face with sb, confront sb eyeball to eyeball; stracić kogoś z oczu lose sight of sb; spuścić oczy lower one's eyes, cast one's eyes down; spojrzeć prawdzie w oczy face the truth; wake up and smell the coffee; see things for what they really are; świecić oczami za kogoś blush for sb, take the rap; widzieć coś gołym okiem see sth with the naked eye; widzieć coś na własne oczy see sth with one's own eyes; widzieć coś oczami duszy see sth in one's mind's eyes; wpaść komuś w oko catch sb's fancy l. eye, take l. tickle l. catch sb's fancy; zamknąć oczy close one's eyes, breathe one's last; przymykać na coś oczy turn a blind eye to sth; zejdź mi z oczu! get out of my sight!; oczy mi się kleją I have heavy eyes l. eyelids; pi razy oko sth in the neighborhood of, more or less; pasuje to jak pięść do oka it's like a square peg in a round hole; oczy wychodzą mu na wierzch ( ze zdziwienia) his eyes popped out; oko ci zbieleje it'll leave you open-mouthed; kruk krukowi oka nie wykole crows don't pick crows' eyes; dog does not eat dog; oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye and a tooth for a tooth; pańskie oko konia tuczy the eye of the master does more work than both his hands; prawda w oczy kole the greater the truth, the greater the libel; strach ma wielkie oczy fear has big eyes; czego oko nie widzi, tego sercu nie żal what the eye doesn't see, the heart doesn't grieve over; what the eye sees not, the heart craves not.

2. pl. oka Gen. ok (= coś jak oko) eye; ( w rosole) eye; pawie oko peacock's eye, ocellus, eyespot.

3. ( w sieci rybackiej) mesh.

4. żegl. ( wachta) watch, lookout.

5. żegl. ( pętla na linie) eye-splice, loop.

* * *

1. ( stan organizmu) life; życie zwierząt/roślin/człowieka animal/plant/human life; życie płodowe fetal life; budzić się do życia (np. o roślinach, opowiadaniu) come to life; życie ledwie się w nim kołacze l. nie pozostało mu wiele życia he is not long for this world.

2. (= istnienie, egzystencja) life; ciężkie/łatwe l. lekkie życie hard/easy life; warunki życia living conditions; dawać komuś miesiąc życia (= rokować) give sb a month to live; narażać życie risk one's life; z narażeniem życia at the risk of one's life; uratować komuś życie save sb's life; pierwszy raz w życiu for the first time in one's life; życie intymne love life; życie osobiste l. prywatne private life; życie naukowe scientific life; życie kulturalne cultural life; życie seksualne sexual life; jedwabne życie charmed life l. existence, the good life; kawał życia plenty of time ( of one's life); wstępować na nową drogę życia embark on a new career; jesień życia the autumn of one's life; wiosna życia the spring of one's life; ubezpieczenie na życie life insurance; życie wieczne rel. eternal life; życie pozagrobowe rel. afterlife; życie po śmierci life after death; życie na pełnych obrotach life in the fast lane; życie nocne nightlife; życie to nie bajka life is not a bed of roses; sprawa życia i śmierci a matter of life and death; pan życia i śmierci master of life and death; szkoła życia school of life; walka na śmierć i życie life-and-death struggle, mortal combat; historia wzięta z życia true-life story; do końca życia as long as I live; póki życia as long as life endures; zbliżać się do kresu życia be nearing one's end; za życia in l. during one's lifetime; patrzeć serio na życie treat one's life seriously; być nie do życia be lifeless, be dog-tired; dać znak życia give signs of life; nie dawać znaku życia give no signs of life; darować komuś życie spare sb l. sb's life; kochać kogoś/coś nad życie love sb/sth more than life itself; odebrać komuś życie take sb's life; targnąć się na swoje życie l. odebrać sobie życie take one's life; powołać do życia call into existence; pozostać przy życiu remain alive; pożegnać się z życiem meet one's death l. end; mieć własne życie have a life of one's own; ujść z życiem escape with one's life; utrzymać przy życiu keep alive; usunąć się z czyjegoś życia withdraw from sb's life; używać życia live it up; wchodzić w życie come into force l. effect; wcielać coś w życie put sth into effect; rozpoczynać nowe życie start l. get a new life; turn over a new leaf; get a new lease of life; zakończyć życie end one's life; zatruwać komuś życie be the bane of sb's life; zrobić komuś z życia piekło make sb's life hell; złamać komuś życie ruin sb's life; czyjeś życie wisi na włosku sb's life is hanging by a hair's breadth; dać komuś życie give birth to sb; towarzysz/-ka życia life's companion; składać życie w ofierze sacrifice one's life; poświęcić l. oddać za kogoś/coś życie lay down l. give one's life for sb/sth; poświęcić (swoje) życie komuś/czemuś dedicate one's life to sb/sth; cudem ujść z życiem have a close shave; prowadzić podwójne/cnotliwe/normalne życie live a double/virtuous/normal life; pieskie życie dog's life; rajskie życie the life of Riley; samo życie! that's life!; uciekaj, jeśli ci życie miłe! run for your life!; run for dear life!; życie jak w Madrycie żart. the life of Riley; drogo sprzedać życie sell one's life dearly; miłość czyjegoś życia (= ukochana osoba; t. przen. = pasja) the love of sb's life l. of a lifetime; o mało (co) nie stracić życia come near losing one's life; przez resztę życia for the rest of one's life; człowiek uczy się przez całe życie you l. we live and learn; ustawić kogoś na całe życie set sb up for life; i to ma być życie! przen. what a life!; życie ci ucieka life is passing you by; życie musi toczyć się dalej the show must go on.

3. (= energia życiowa, temperament) life, vigor; Br. vigour; on jest bez życia he's lifeless; z życiem with vigour; nabierać życia (o opowieści, filmie) come to life; tchnąć w coś nowe życie breathe new life into sth; żyć pełnią życia live one's life to the full; nigdy w życiu! not on my l. your life!; wystraszyłem się jak nigdy w życiu I was scared half to death.

4. (= ruch) activity; tętnić życiem teem with activity.

5. pot. (= utrzymanie, wyżywienie) living; środki do życia means of subsistence; brak środków do życia destitution; być bez środków do życia be down at heel; życie ponad stan life beyond one's means; zarabiać na życie earn one's living l. keep; jak on zarabia na życie? what does he do for a living?

- cicho zamknął za sobą drzwi he closed the door quietly behind him

- śmiała się cicho do samej siebie she chuckled quietly to herself

- dziecko cicho popłakiwało the toddler was snivelling quietly

- w domu było cicho the house was quiet

- tu jest tak cicho it’s so quiet here

- życie płynęło mu cicho he led a quiet life

- ślub odbył się cicho, tylko w gronie najbliższych it was a quiet wedding, with just close friends and family

- cicho, sza hush!

■ być cicho także przen. to keep a. stay quiet

- bądź cicho! be quiet!

- było cicho jak makiem zasiał you could have heard a pin drop

- siedzieć cicho pot. to keep quiet

- siedź cicho! nie wtrącaj się! keep out of it! a. keep quiet! don’t interfere!

- cicho siedź! nikt cię nie pyta o zdanie pipe down! a. keep quiet! nobody’s asking you

- ja tam wolę siedzieć cicho, po co mam się wychylać I prefer to keep quiet about it, why should I stick my neck out?

- siedzieć cicho jak mysz pod miotłą a. jak trusia to sit as quiet as a mouse

- z cicha pęk a dark horse

- ale z cicha pęk z niego he’s a dark horse, that one

- to taki z cicha pęk, nigdy nie wiem, czym mnie zaskoczy he’s full of surprises, that one, I never know what he’s going to do next

- żartowniś z cicha pęk a bit of a joker on the quiet

- dowcip/uwaga z cicha pęk a joke/remark out of the blue

- odezwać się/powiedzieć coś z cicha pęk to say sth out of the blue

- wykopać/zasypać dół to dig/fill a hole

- wpaść do głębokiego dołu to fall into a deep pit a. hole

- doły pachowe armpits; axillae spec.

- doły oczne eye sockets

- na dole a. u dołu strony at the bottom of the page

- na dole obrazu at the bottom of the painting

- zejść na dół (po schodach) to go downstairs; (zboczem) to go downhill

- strzałka pionowa w dół an arrow pointing (straight) down

- schodzić/zjeżdżać w dół to descend, to go down a. lower

- spadać w dół to fall, to drop

- oczy zwrócone w dół downturned eyes

- w dół a. ku dołowi prowadziła wygodna ścieżka there was a convenient path (leading) down

- sąsiedzi z dołu (z mieszkania niżej) neighbours from downstairs, downstairs neighbours; (z parteru) neighbours on a. from the ground floor, groundfloor neighbours

- mieszkamy na dole (niżej) we live downstairs; (na parterze) we live on the ground floor

- pokój gościnny będzie na dole there’ll be a guest room downstairs

- płaszcze i buty trzymamy na dole we keep our coats and shoes downstairs

- zadzwonić z dołu to phone from downstairs

- ból w dole pleców pain in the lower back, lower back pain

- sukienka z rozkloszowanym dołem a dress with a flared skirt

- spódnica z falbaną/haftem na dole a skirt with a ruffled/embroidered hem

- wystrzępiony dół spódnicy the frayed hem of a skirt

- spodnie rozszerzane na dole flared trousers

- nogawki zwężające się/rozszerzające się ku dołowi tapered/flared (trouser) legs

- rękawy dołem a. na dole wąskie tapered sleeves

- patrzeć na kogoś z dołu to look up at sb, to look at sb from below

- z dołu dochodziła głośna muzyka loud music was coming from downstairs a. (down) below

- dołem biegła wąska ścieżka there was a narrow path (down) below

- dołem a. w dole płynie potok there a creek (down) below

- pójść dołem to take the low road a. route

- przejść dołem (pod szlabanem) to go under (a gate)

- żeglować/płynąć w dół rzeki to sail/swim down a river a. downstream

- w dole rzeki widzieliśmy rozległe pola we saw the extensive fields that lay downriver

- z góry do dołu [przeczytać, sprawdzić] thoroughly, all the way through

- zmierzyła go wzrokiem od dołu do góry she looked him up and down

- na dole drabiny społecznej on the bottom rung of the social ladder

- liczyć od pięciu w dół to count down a. backwards from five

- ceny/akcje idą a. lecą w dół prices/stocks are going down

- wynagrodzenie płatne z dołu salary paid at the end of the pay period

- usługa jest płatna z dołu the fee for the service is payable (up)on completion

- za dostarczony towar płacimy z dołu we pay (for goods) on delivery

- □ dół garbarski tanning pit

- dół gnilny septic tank

- wilczy dół pitfall

* * *

kładę kładziesz kładł

1. (= umieszczać w pozycji leżącej) lay, place; (= odkładać) put down; kłaść karty na stół show one's cards; kłaść kogoś spać l. do łóżka put sb to bed.

2. (= wkładać, wtykać) put, stuff ( do czegoś in sth).

3. przen. kłaść coś na karb czegoś attribute sth to sth; put sth down to sth; kłaść krzyżyk na kimś czymś l. (pot.) lachę na kogoś/coś give up on sb/sth, write sb/sth off; kłaść coś komuś łopatą do głowy pot. cram sth into sb's head.

4. (= zakładać na siebie) put ( sth) on; don.

5. bud. (= układać) lay; kłaść kafelki/zaprawę/cegły lay tiles/mortar/bricks; kłaść tynk na ścianę plaster a wall.

6. (= przechylać, przyginać) bend down; (= przewracać) knock down; kłaść kogoś/coś pokotem mow sb/sth down.

7. pot. (= zaprzepaszczać, niweczyć) ruin.

1. (= przyjmować pozycję leżącą) lie down ( na czymś on sth); kłaść się krzyżem lie prostrate.

2. kłaść się (do łóżka) (= iść spać) go to bed; kłaść się wcześnie/późno go to bed early/late; kłaść się z kurami keep early hours.

3. (= rozpościerać się) spread, lie, hang (na czymś l. nad czymś over sth); kłaść się cieniem na czymś cast a shadow on l. over sth.

4. (= ciążyć) weigh (na kimś/czymś on l. upon sb/sth); kłaść się ciężarem na czyimś sercu weigh upon sb's heart; weigh down sb's heart.

5. (= przewracać się) fall down.

- stroma/wysoka/lesista góra a steep/high/wooded mountain

- szczyt góry the top a. summit of a mountain

- zbocze góry the side of a mountain, a mountain slope

- chodzić po górach to walk in the mountains

- wciąż schodzili z góry they were going downhill all the time

- dźwigali bagaże pod górę they carried their luggage uphill

- wejść/wspiąć się na górę to climb a mountain

- zejść z góry to come down a. descend książk. a mountain

- góry i doły (na drodze) potholes

- góry i doliny hills and dales

- góry Szkocji the (Scottish) Highlands

- góra śmieci a pile a. heap of rubbish

- mieć górę naczyń do zmywania to have loads a. mountains of washing-up to do pot.

- pod choinką leżała góra prezentów there was a pile of presents under the Christmas tree

- przeszukać coś od góry do dołu to search sth from top to bottom

- zmierzyć kogoś wzrokiem od góry do dołu to look sb up and down

- od góry do dołu w bloku zapaliły się światła lights came on all over the block

- siedział u góry stołu he sat at the head of the table

- na górze at the top

- każda strona ma numer na górze each page is numbered at the top

- list leżał na górze komody the letter was lying on top of the chest (of drawers)

- zawsze urządzają przyjęcia na górze they always hold their parties upstairs

- na górę upstairs

- iść/przyjść z góry to go/come downstairs

- z góry dobiegł go głos a voice could be heard from upstairs

- poszli na górę już dawno temu they went upstairs a long time ago

- tam, na górze up there

- w górę up, upwards

- balon płynął w górę the balloon floated upwards

- w górze rzeki upriver

- w górę rzeki upstream

- do góry up

- w ładną pogodę dym idzie prosto do góry in fine weather the smoke rises straight up

- iść do góry po schodach/drabinie to go up a. climb the stairs/a ladder

- do samej góry to the very top

- tą stroną do góry! (oznaczenie przesyłki) this side up!

- twarzą do góry face up a. uppermost

- ku górze upwards

- w górze (w powietrzu) up in the air, in the sky

- w górze powoli płynęły obłoki clouds were floating (by) slowly in the sky

- trzymaj ręce w górze! keep your hands up!

- od góry from above

- trzeba do wieży wejść od góry you have to enter the tower from above

- z góry from above; from on high książk.

- ceny idą w górę przen. prices are going up

- pnie się w górę do władzy przen. he’s climbing (up) the power ladder

- idzie w górę w swojej firmie przen. he’s rising in his company

- barometr/licznik idzie w górę przen. the barometric pressure/meter reading is rising

- zawsze rozwieszała pranie na górze she always hung her washing out to dry in the attic

- ten stary fotel trzeba już wynieść na górę you should put that old armchair (up) in the loft

- rozkaz przyszedł z góry the order came from above a. from upstairs iron. a. (down) from on high żart.

- góra szukała porozumienia ze strajkującymi górnikami the authorities were seeking a compromise with the striking miners

- miała góra pięćdziesiąt lat she was fifty (years old) at the most

- górą leciał samolot an airplane flew overhead

- kula przeszła górą the bullet flew over his head/their heads a. passed overhead

- było tam z górą dwadzieścia osób there were over twenty people there

- wiedzieć coś z góry to know sth in advance

- z góry wiedziałem, że tak się stanie I knew beforehand that would happen

- dziękować komuś z góry to thank sb in advance

- osądzić kogoś/coś z góry to prejudge sb/sth

- cieszyć się na coś z góry to look forward to sth

- to było z góry postanowione it was foreordained

- to było z góry ukartowane it was a put-up job GB pot.

- to było z góry wiadomo it was to be expected; we knew that from the start a. the word go pot.

- □ góra lodowa iceberg

- góra świadek Geol. inselberg, island mountain

- góry fałdowe Geol. fold a. folded mountains

- góry kadłubowe Geol. residual hills

- góry młode Geol. young mountains

- góry stare Geol. old mountains

- góry stołowe Geol. tableland, table mountains

■ do góry dnem bottom up

- do góry nogami upside down, wrong side up

- przewrócili dom do góry nogami they turned the house upside down

- powiesił obraz do góry nogami he hung the picture upside down

- głowa a. uszy do góry! cheer up!; chin up! pot.

- ręce do góry! hands up!

- brać górę (nad kimś/czymś) to get the upper hand over sb/sth, to get the better of sb/sth

- być górą to have the upper hand a. advantage

- nasi górą! our team is in the lead!

- leżeć do góry brzuchem to lie on one’s back pot., to lie around doing nothing pot.

- mieć pod górę pot. to have a hard time (of it)

- teraz mamy pod górę, ale później będzie lepiej it’s an uphill struggle a. a battle at the moment, but things will get better later

- obiecywać komuś złote góry to promise sb the earth

- wiara góry przenosi faith moves mountains

- patrzeć na kogoś z góry to look down on sb

- wsiąść na kogoś z góry to come down hard on sb a. down on sb like a ton of bricks

- za górami, za lasami over hill, over dale

- za siódmą górą over the hill and far away

- góra urodziła mysz przysł. the mountain has brought forth a mouse przysł.

- jeżeli góra nie chce przyjść do Mahometa, to Mahomet musi iść do góry przysł. if the mountain won’t come to Muhammad, Muhammad must go to the mountain przysł.

- radio nie działało, chociaż baterie były dobre the radio wasn’t working even though the batteries were still good

- mieć dobre zdrowie a. cieszyć się dobrym zdrowiem to be healthy a. in good health

- to dobry środek na przeziębienie it’s a good remedy for colds

- pochodzić z dobrej rodziny a. z dobrego domu to come from a good family

- dobre dziecko a good a. well-behaved child

- dobre maniery a. obyczaje good manners

- liczą się dobre maniery good manners count

- ze względu na dobre obyczaje sprawie nie nadano rozgłosu to spare (any) embarrassment the case was hushed up

- w dobrym stylu in good style

- przynoszenie gospodyni kwiatów wciąż jest w dobrym stylu a. tonie it’s still good form to give the hostess flowers

- dobry gust a. smak good taste

- w dobrym guście [ubiór, makijaż, wnętrze] in good taste

- zmierzać ku dobremu to be going a. heading in the right direction

- wszystkiego dobrego all the best

- wszystkiego najlepszego best wishes

- wszystkiego najlepszego z okazji a. w dniu urodzin Happy Birthday!

- wszystkiego dobrego/najlepszego z okazji świąt (Bożego Narodzenia) Merry a. Happy Christmas!

- wszystkiego dobrego/najlepszego z okazji Nowego Roku Happy New Year!

- surowe warzywa i owoce są dobre dla zdrowia raw fruit and vegetables are good for your health

- zrobić coś dobrego dla kogoś to do sb a good turn

- zmiana na lepsze a change for the better

- zmienić się na lepsze to change for the better

- nie martw się, teraz wszystko zmieni się na lepsze don’t worry, everything will get better a. improve from now on

- wyjść komuś/czemuś na dobre to do sb/sth good

- nie okazywał strachu, co zwykle wychodziło mu na dobre he never showed any fear, which usually paid off

- zmiana pracy nie wyszła mu na dobre changing jobs didn’t do him any good

- nic dobrego z tego nie wyjdzie a. nie będzie no good will come (out) of it

- nie wróżyć nic dobrego to not augur well

- mina ojca nie wróżyła nic dobrego the expression on father’s face didn’t augur well

- nie wróżył sobie nic dobrego po tej rozmowie he didn’t expect anything good to come out of the talk

- w najlepszym razie a. wypadku at best

- wełna/drewno w dobrym/najlepszym gatunku the good/best quality wool/timber

- dobry gatunek wina good wine

- to nie jest dobry/najlepszy moment it’s not a good time/the most suitable moment

- jest teraz dobry czas na żniwa this is a good time for the harvest

- każdy pretekst jest dobry any excuse will do

- może to będzie dobre zamiast młotka? maybe this will do instead of a hammer?

- gorączka spadła, to dobry znak his/her temperature’s gone down, that’s a good sign

- dobre chęci a. zamiary good intentions

- mimo najlepszych chęci, nie udało mi się tego zrobić try as I might, I couldn’t do it

- mieć dobre serce to be kind-hearted

- był dobry dla zwierząt he was good to animals

- bądź tak dobry i podaj mi książkę would you (be so kind as to) pass me that book?

- zasługiwać na lepsze traktowanie to deserve better (treatment)

- dobrym traktowaniem zdobędziesz ich zaufanie you’ll gain their confidence by treating them well

- radzę ci po dobremu – oddaj pieniądze I’m telling you for your own good – give back the money

- poszukać sobie lepszego fachu to look for a better trade a. profession

- dobry lekarz/nauczyciel a good doctor/teacher

- być dobrym z francuskiego to be good at French

- być lepszym z matematyki niż z historii to be better at maths than history

- być dobrym w tenisie/siatkówce to be good at tennis/volleyball

- być dobrym w swoim fachu to be good at one’s job a. trade

- dobre oceny good marks

- cieszyć się dobrą sławą to have a good reputation

- przedstawić a. ukazać kogoś/coś w dobrym/w najlepszym świetle to show a. present sb/sth in the best light

- znać swoje dobre strony to know one’s strengths

- dać się poznać od dobrej/najlepszej strony to reveal a. show one’s good side/one’s finest qualities

- ta tenisistka ma dobre notowania this tennis player has a high rating

- mam ochotę na coś dobrego I feel like something (really) tasty

- ocena dobra/bardzo dobra B/A

- dyplom z oceną bardzo dobrą a first class degree

- czekał na nią dobrą godzinę he waited for her for a good hour

- schudł dobre pięć kilo he’s lost a good five kilos

- świat nie dzieli się na dobrych i złych the world isn’t just made up of the good and the bad

- tłumaczyć komuś coś jak komu dobremu pot. to explain sth to sb very patiently

- tłumaczyłam jak komu dobremu, a on swoje I explained to him as best (as) I could, but it was no use a. it didn’t make any difference

- bardzo dobry Szkol. grade A

- obraca się teraz w lepszym towarzystwie he keeps better company nowadays

- lepszy z niego cwaniak he’s a real sly one a. real crafty bugger pot.

- zakochał się w niej na dobre he really fell for her

- zachmurzyło się a. niebo zachmurzyło się na dobre it’s really clouded over

- rozpadało się na dobre it’s really coming down

- zacząć się bawić w najlepsze to get into the swing of things

- kłamać w najlepsze to lie through one’s teeth

- dobra, dobra, nie wciskaj kitu yeah, yeah, tell it to the marines pot.

- dobra nasza a. dobra jest good for us

■ na dobre i na złe Relig. for better and for worse

- być z kimś na dobre i na złe to stick with sb through thick and thin

- dobre a. dobry sobie! iron. that’s a good one, I like that!

- dość tego dobrego! pot. that’s enough (of that)

- nic dobrego good-for-nothing

- być już dobrym a. pod dobrą datą pot. to be well oiled pot., to be far gone pot.

- iść a. walczyć z kimś o lepsze to compete a. vie with sb

- być w najlepszych rękach to be well looked after

- przenieść się do lepszego świata książk. to go the way of all flesh książk.

- dobremu wszędzie dobrze przysł. a good man is always a happy man

- lepsze jest wrogiem dobrego przysł. the best is the enemy of the good przysł.

- wszystko dobre, co się dobrze kończy przysł. all’s well that ends well przysł.

* * *

( ocena) ≈B

* * *

lepszy

1. (= wysokiej jakości, prawidłowy, pozytywny, sprawny, smaczny, skuteczny, korzystny) good; (= uprzejmy) good, kind ( dla kogoś to sb).

2. dobra godzina a good hour, the better part of an hour, at least an hour; nie było go dobrą godzinę he was out for at least an hour.

3. ( w zwrotach grzecznościowych) bądź tak dobry i... be so good l. kind and..., be a dear and...; dzień dobry! good morning!; dobry wieczór! good evening!; (życzę ci) wszystkiego dobrego l. najlepszego (I wish you) all the best.

4. ( w innych zwrotach) brać l. przyjmować coś za dobrą monetę take sth at face value; być dobrej myśli hope for the best; (być) na dobrej drodze (do czegoś) (be) on the royal road (to sth); być pod dobrą opieką be in good hands, be well taken care of; być z kimś w dobrej komitywie be well in with sb; (być) w dobrych rękach (be) in safe hands; dać komuś dobrą nauczkę teach sb a lesson; dobra opinia good opinion, reputability; dobra partia ( do małżeństwa) good catch; dobra robota fine job; dobra strona good point, strength, advantage ( czegoś of sth); dobra wola goodwill; dobra wróżba good l. happy omen, good sign; dobra wróżka fairy godmother; dobre imię good name, reputability, respectability; dobre maniery l. obyczaje good l. proper manners, social graces; dobry humor l. nastrój good humor, good l. high spirits; dobry interes good deal; dobry obyczaj good custom; dobry omen good l. happy omen; dobry znak good sign; Dobry Pasterz rel. the Good Shepherd; dobrymi chęciami piekło wybrukowane the road to hell is paved with good intentions; dostać dobrą nauczkę learn a lesson; dostać się w dobre ręce end up in good hands; gest dobrej woli goodwill gesture; mieć dobrą prasę have a good press; mieć/utrzymywać dobrą kondycję be/keep l. stay fit, be/keep l. stay in good shape; mieć dobre oko (do czegoś) have a good eye (for sth); mieć dobre oczy have good l. strong eyes; mieć dobrego nosa (do czegoś) have a good nose (for sth); na dobrą sprawę come to think of it, in fact; na dobre for good; na dobre i na złe for better or (for) worse; na frasunek dobry trunek przest. today's wine I drink today, tomorrow's sorrow I bear tomorrow; he that loves wine wants no woes; nic dobrego (z tego nie wyjdzie l. będzie) nothing good (will come out of this); przedstawiać kogoś/coś w dobrym świetle show sb/sth in a good l. favorable light; stare dobre czasy good old days; urodzić się pod dobrą gwiazdą be born under a lucky star; w dobrej wierze in good faith; wykazać się dobrą wolą show goodwill; zrobić dobre wrażenie make a good impression.

szkoln. ( ocena) B; dobry plus l. z plusem B plus, B+; bardzo dobry A.

- czubek nosa the tip of one’s nose

- rozpłaszczyła nos o szybę she pressed her nose up against the window(pane)

- włożyć na nos okulary to put on one’s glasses

- czółno zaryło się nosem w piasku the nose of the canoe dug into the sand

- pantofle o kwadratowych nosach square-toed shoes

- nosy nart the tips of the skis

■ autobus/pociąg/tramwaj uciekł mi/jej sprzed nosa I/she missed the bus/train/tram by a whisker

- to jest pod nosem a. masz to pod nosem it’s a. you have it under your nose

- dostać a. oberwać po nosie pot. to be hauled over the coals GB, to be taken a. brought down a peg (or two)

- grać a. zagrać komuś na nosie pot. to thumb one’s nose at sb

- kręcić nosem na coś pot. to turn one’s nose up at sth pot.; to sniff at sth

- kręci a. wierci mnie/ją w nosie my/her nose is tickling

- od kurzu aż w nosie wierci the dust makes my nose tickle

- mieć kogoś/coś w nosie pot. to not care a. give a hoot a. two hoots about sb/sth

- mieć nosa do czegoś pot. to have a nose for sth

- miałem nosa, rzeczywiście przyszli I had a hunch (that) they’d come

- robić coś na nosa pot. to follow one’s nose

- wyczuć a. poczuć a. zwąchać pismo nosem pot. to smell a rat pot.

- mamrotać/mówić pod nosem to talk a. mumble under one’s breath

- mówić a. powiedzieć a. wygarnąć coś komuś prosto w nos pot. to tell sb sth to their face

- mówić przez nos to talk through one’s nose a. nasally

- nie wychylać a. nie wyściubiać a. nie wyścibiać a. nie wytykać skądś nosa pot. to not poke one’s head out of sth

- okazja przeszła mi/mu koło nosa pot. I/he missed the opportunity

- padać na nos a. podpierać się nosem pot. to feel ready to drop, to feel dead on one’s feet

- pilnować swojego nosa pot. to mind one’s own business

- pociągać nosem to sniffle, to sniff

- podsuwać a. podtykać komuś coś pod nos pot. to shove a. push sth right in front of sb’s face

- podsuwać a. podtykać komuś wszystko pod nos pot. to hand everything to sb on a plate

- przytrzeć a. utrzeć komuś nosa a. dać komuś po nosie pot. to take a. bring sb down a peg (or two), to cut sb down to size

- robić coś (tuż) pod czyimś nosem pot. to do sth (right) under sb’s nose

- nos w nos pot. face to face

- spotkać się z kimś nos w nos to come face to face with sb

- sprzątnąć a. zabrać a. zdmuchnąć komuś coś sprzed nosa pot. to snatch sth from under sb’s nose

- śmiać a. roześmiać a. zaśmiać się komuś (prosto) w nos pot. to laugh in sb’s face

- widzieć tylko koniec a. czubek swojego a. własnego nosa a. nie widzieć dalej niż czubek swojego a. własnego nosa pot. to see no further than (the end of) one’s nose pot.

- wetknąć a. wsadzić a. wściubić nos w coś a. siedzieć z nosem w czymś pot. to have one’s nose in sth pot., to bury one’s head in sth

- wodzić nosem po czymś pot. to bury one’s nose in sth

- wtykać a. wsadzać a. wścibiać nos w nie swoje a. w cudze sprawy pot. to stick a. poke one’s nose into other people’s business

- nie wtykaj nosa w nie swoje sprawy don’t poke your nose into other people’s business

- zadzierać nosa pot. to put on a. give oneself airs

- zaryć nosem w ziemię pot. to fall flat on one’s face, to fall headlong

- nie nosdla tabakiery, ale tabakiera dla nosa przysł. let your letter stay for the post, not the post for the letter przysł.

- nie wsadzaj a. nie wtykaj nosa do cudzego prosa a. trzosa, pilnuj swego nosa, a nie cudzego prosa przysł. keep your nose out of other people’s business, don’t stick a. poke your nose into other people’s business

* * *

* * *

Gen. -a

1. (= narząd powonienia) nose; orli nos Roman nose, hook nose; zadarty nos pug nose; pod nosem (= blisko) (right) under one's nose; (= niewyraźnie) ( powiedzieć coś) under one's breath; (= w czyjejś bliskości) in one's face; dać komuś po nosie cut sb down to size, take sb down a peg (or two); kręcić nosem (na coś) tun one's nose up (at sth); mieć mleko pod nosem be wet behind the ears; mieć muchy w nosie (z powodu czegoś) be ticked off (about sth); mieć (dobrego) nosa (do czegoś) have a (good) nose (for sth); mieć kogoś/czegoś po dziurki w nosie be sick and tired of sb/sth; mieć kogoś/coś w nosie not care less about sb/sth, not give a darn l. hoot about sb/sth; mówić przez nos talk through one's nose; nie widzieć dalej niż czubek własnego nosa not see past the end of one's nose; pilnować własnego nosa mind one's own business; podtykać coś komuś pod nos put sth in sb's face; przytrzeć l. utrzeć komuś nosa rake sb over the coals; sprzątnąć coś komuś sprzed nosa grab sth (out) from under sb's nose; wodzić kogoś za nos lead sb (around) by the nose, play with sb; wtykać l. wściubiać nos w coś (= wtrącać się) stick l. poke one's nose into sth; zadzierać nosa go around with one's nose (up) in the air; zatrzasnąć komuś drzwi przed nosem slam the door in sb's face; zaryć nosem fall on one's face; zwąchać pismo nosem smell a rat; zwiesić nos na kwintę hang one's head down; idzie jak krew z nosa it is a real drag.

2. (= spiczasty koniec) nose; ( buta) toe; ( nart) tip.

* * *

1. (= robić notatki) write down, take notes ( coś of sth).

2. (= rejestrować) record ( coś sth); keep a record ( coś of sth); ( na giełdzie) quote; notować coś w pamięci make a mental note of sth.

- kiedy lecisz do Paryża? when are you flying to Paris?

- pierwszy raz lecę samolotem it’s the first time I’ve flown ⇒ polecieć

- kamień leciał w przepaść a rock was tumbling down the precipice

- liście jesienią lecą z drzew in autumn leaves fall ⇒ zlecieć

- łzy leciały jej po policzkach tears ran a. were running down her cheeks

- krew leciała mu z nosa his nose was bleeding

- woda leci z kranu od godziny water’s been running from the tap for an hour ⇒ polecieć

- lecieć do sąsiadki/sklepu/kina to dash off a. to rush off to a neighbour’s/shop/cinema

- lecieć za kimś to run after a. chase (after) sb

- pociąg szybko leciał the train was flying along

- lecieć po policję/doktora to run off to fetch the police/a doctor ⇒ polecieć

- ale z tego dywanu leci kurz! look at the dust flying out of that carpet! ⇒ polecieć

- czas leci time’s flying

- lata szybko lecą years (just) fly

- jak leci? how’s it going? pot.

- lecieć w górę/dół to go up/down (sharply)

- ceny za prąd/gaz ciągle lecą w górę electricity/gas rates keep going up

- w radiu/telewizji leci wywiad z premierem an interview with the prime minister is being broadcast on the radio/TV; (o filmie, o sztuce teatralnej) to be on pot., to be showing

- w kinie leci doskonały film there’s a great film on (at the cinema)

- ciągle jeszcze leci Hamlet Hamlet’s still on

■ brać/kupować jak leci pot. to take/buy things as fast as they come

- w telewizji ogląda wszystko, jak leci she/he watches whatever comes on

- płaszcz z niego leci (jest zniszczony) his coat is falling to pieces a. is in tatters; (jest za duży) his coat is falling down

- jak otworzył ten biznes, leci mu bardzo dobrze now he’s opened this business, he’s doing well

- lecieć na kogoś/coś pot. to be after sb/sth

- zawsze leciał na atrakcyjne dziewczyny he was always chasing a. running after pretty girls

- nie widzisz, że ona leci na ciebie? can’t you see she’s after you?

- nie wierz im, lecą tylko na pieniądze don’t believe them, they’re only after your money

- lecieć na łeb, na szyję to run at breakneck speed; to run like (a bat out of) hell pot.

- lecieć przez ręce pot. to be on the verge of fainting

- lecieć z nóg pot. to be in a state of (utter) collapse

- wszystko/robota leci mi z rąk pot. I’m all fingers and thumbs

- gdzie drwa rąbią, tam wióry lecą przysł. you can’t make an omelette without breaking eggs przysł.